pljupce
Со децении, една од најистакнатите пораки за здравјето беше дека пушењето убива. Но, уште една секојдневна навика, многу помалку драматична и многу социјално поприфатлива, исто така може да го оштетува нашето здравје: продолженото седење, пишува Самина Ахтар, докторанд по популациско и јавно здравје на универзитетот „Ага Кан“ во Пакистан за „Конверзејшн“.
Многу луѓе сега поминуваат до десет часа на ден седејќи на бироа, на состаноци или пред екрани. Можеби се чини безопасно, дури и неизбежно, но растечките докази сугерираат дека премногу седење е поврзано со сериозни здравствени ризици, вклучувајќи кардиоваскуларни заболувања, дијабетес тип 2 и рана смрт.
На луѓето често им се препорачува да го заштитат своето здравје со повеќе вежбање и подобра исхрана. Овој совет е важен, но пропушта нешто важно. Дури и оние кои ги исполнуваат препорачаните цели за вежбањето, може сепак да се соочат со зголемени здравствени ризици ако го поминат поголемиот дел од денот седејќи.
Седењето и физичката неактивност не се целосно иста работа
Ова е затоа што седечкото однесување и физичката неактивност не се иста работа. Физичката неактивност значи да не се прави доволно умерено или енергично вежбање. Упатствата за јавно здравје препорачуваат најмалку 150 минути умерена активност неделно, како што се брзо одење или возење велосипед, или 75 минути енергична активност, како што е трчањето. Седечкото однесување, пак, се однесува на долги периоди на седење или прилегнување со многу мала потрошувачка на енергија, без разлика дали е на биро, пред телевизор или за време на долго патување до работа.
Затоа, едно лице може да биде физички активно, а сепак многу „заседнато“. Некој може да трча пред работа, а потоа да остане седнат поголем дел од следните осум часа. Вежбањето помага, но не ги брише ефектите од продолженото седење врз телото.
Кога подолго се мирува, физиологијата се менува
Кога телото останува мирно подолги периоди, почнуваат да се случуваат низа промени. Активноста на скелетните мускули се намалува, што го отежнува апсорбирањето на гликозата од крвта на телото. Со текот на времето, ова придонесува за инсулинска резистенција, главен пат до дијабетес тип 2. Метаболизмот на мастите исто така се забавува.
Протокот на крв станува помалку ефикасен, намалувајќи ја испораката на кислород и хранливи материи до ткивата. Ова може да ја наруши васкуларната функција и, со текот на времето, да придонесе за покачен крвен притисок.
Заедно, овие метаболички и циркулаторни промени го зголемуваат ризикот од кардио-метаболни проблеми, вклучувајќи висок шеќер во крвта, нездрави нивоа на холестерол и акумулација на абдоминални масти.
Продолженото седење влијае и на скелетно-мускулниот систем
Продолженото седење, исто така, влијае на мускулно-скелетниот систем. Лошото држење на телото и ограниченото движење предизвикуваат оптоварување на вратот, рамената и долниот дел од грбот, што помага да се објаснат болките и маките толку чести кај канцелариските работници.
Ефектите не се само физички. Долгите периоди на неактивност можат да ја намалат будноста, концентрацијата и нивото на енергија. Вработените кои седат подолги периоди честопати пријавуваат дека се чувствуваат помрзеливо и помалку продуктивно.
Науката почнува да го препознава долгото седење како проблем
На глобално ниво, се проценува дека физичката неактивност придонесува за околу четири до пет милиони смртни случаи секоја година. Голем дел од одговорот на јавното здравство е фокусиран на охрабрување на луѓето да вежбаат повеќе, но намалувањето на времето на седење сѐ повеќе се признава како важна цел самата по себе.
Бидејќи повеќето возрасни поминуваат голем дел од своето будно време на работа, работното место е едно од најважните места за справување со проблемот. Канцелариите, универзитетите и болниците не се само места на продуктивност. Тие се исто така средини во кои се обликуваат и зајакнуваат секојдневните навики.
Не „трчајте“ во фитнес-салони – малите паузи се решение
Намалувањето на времето на седење не бара членство во теретана или драматична реконструкција на канцеларијата. Малите, редовни прекини на седењето можат да направат значајна разлика.
Истражувањата сугерираат дека стоењето или движењето само од две до пет минути на секои 30 до 60 минути може да го подобри метаболизмот на гликозата и да го намали кардио-метаболниот ризик.
Кратки вежби како брзо решение
Некои организации веќе се обидуваат да го вградат ова во работниот ден. Одењето на состаноците, поттикнувањата за стоење или истегнување и кратките паузи за движење помеѓу задачите можат да им помогнат на луѓето да поминуваат помалку време седејќи.
Дизајнот на работното место е исто така важен. Бироата со прилагодлива висина им овозможуваат на вработените да ја менуваат позицијата помеѓу седење и стоење, додека одењето по скалила и патеките за пешачење можат да поттикнат повеќе движење во текот на денот.
Студија на канцеларии во Велика Британија покажа дека ваквите мерки можат да го намалат дневното време на седење за околу еден до еден и пол час. Вработените, исто така, пријавиле подобрувања во енергијата, фокусот и мускулно-скелетната удобност.
Вежбањето и прекините на седењето не се исто
Пораката е едноставна: редовното вежбање е од суштинско значење, но не ги компензира целосно ризиците од предолго седење. Ако пушењето нè принуди да ги преиспитаме средините во кои работевме и се дружевме, продолженото седење треба да нè принуди да ја преиспитаме структурата на самиот работен ден. Кратка прошетка за време на ручек, стоење за време на телефонски повик или едноставно станување помеѓу состаноците може да звучат како тривијални прилагодувања. Но не е така. За современите работници, заштитата на здравјето не е само повеќе движење пред или по работа. Тоа е и помалку седење додека се работи.
извор:нетпрес
фото:Freepik
